Үлән исемдәрен беләбеҙме?

Үлән исемдәрен беләбеҙме? Май-июнь дарыу үләндәрен йыйыу өсөн иң ҡулай миҙгел. Тик ҡайһы бер үләндәрҙең руссаһын белһәк, башҡортса атамаһын хәтерләмәйбеҙ. Йә киреһенсә. "Башҡортостан үләндәре" төркөмө етәксеһе Аҫылбикә апай Мәжитова үҙе белгән үләндәрҙең исемлеген төҙөп, ябай ғына һүҙлек тә төҙөй башлаған. "Үҙем белгән үләндәр һүҙлеген күптән яһырға уйлап йөрөй инем. "Нишләп кенә өлкәндәрҙән һорап ҡалманым ваҡытында..." тигән үкенес миндә генә түгелдер, тип уйлайым. Үҙем башҡортса атамаһын белмәгән үләндәр байтаҡ. Мәҫәлән, астрагал, ревень. Әйткәндәй, ревень үләнен һүҙлектәрҙә ирәүән, тип тәржемә итәләр. Ә ысынында ирәүән - раковые шейки йәки змеевик үләне ул. Шуға, зинһар, белгән үләндәрегеҙҙе һеҙ ҙә яҙығыҙ, мин яҙған исемлектәрҙә хата булһа, төҙәтегеҙ", - ти Аҫыбикә апай төркөмдәштәргә. Һабын үләне- мыльнянка Шиңмәҫгөл - бессмертник Урман гөлнәфисе - мальва Алтей үләне - алтей Юл япрағы - подорожник Томбойоҡ - кувшинка Мәшкәк, бесәй тармаһы - будра плющевидная Бесәй үләне - валериана юшан - вероника Туғай яраны - герань луговая Һыу боросо - горец перечный Баҫыу ҡырҡбыуыны, шылан - полевая хвощь Ҡандала үләне - донник Һөйәл үләне - чистотел эт дегәнәге, һырлан - череда кәзә һаҡалы - первоцвет Таҡыябаш - живокость Артыш - можжевельник Етен үләне - льнянка тәпәйсә, мүтәк - лапчатка Ҡыҙылса - хвойник двухколосковый. Был үләнде Хайбулла районы тауҙарында ғына осратҡаным булды. Элек күмәртәләп Мәскәүгә оҙатыр буғандар. Хәҙер ҡыҙыл китапҡа индерелгән, бик һирәк осрай. Миләүшә - фиалка Көтөүсе муҡсаһы - пастушья сумка кәкүкбаш - медуница Айыу көпшәһе - дягиль Аҡтамыр - пырей Аҡһырғаҡ - чемерица Арыҫлан ҡойроғо - пустырник боланут - иван - чай Бөтнөк - мята Бүҫер үләне- грыжник гладкий Быуын сәскә - цикорий Еҙтөймә - пижма Ирен сәскә - чистец лесной Ирәүән - горец змееиный Кейәү үләне, ҡан үләне - чабрец Кипкәр - сушеница Ҡаҙ үләне - горец птичий Талдут - вербейник Һаҙанаҡ - багульник Туҡранбаш - клевер луговая Сусҡа дегәнәге - дурнушник Зәржә (фәрҙә) - сныть Меңъяпраҡ - тысячелистник Әрем - полынь Бәпембә - одуванчик Кәрешкә - чина ( тамыры сәтләүеккә оҡшаған, тәмле) монар көпшәһе - болеголов. балтырған - борщевик Ҡуян тубығы - пастернак татлы тамыр - солодка ( ҡайҙалыр Уралская локрица тип тәржемә иткәндәр) Тырнаҡ гөл - календула Еркәүек - таволга Ҡарабаш - кровохлебка бөргәк - подмаренник һыйырғойроҡ - коровяк (Был үләндең төрҙәре бик күп. Башҡортса атамаһыла төрлөсә, мин белмәйем. Бер төрөн халыҡ бөргәк тип йөрөтә, ул сағында- подмаренник нимә була икән? Беҙ уны бөргәк тибеҙ...) Йылантамыр - шалфей Мәтрүшкә - душица Һары мәтрүшкә - зверобой Үгәй әсә үләне - мать-и-мачеха Ат ҡуҙғалағы - коньская щавель Һөтлөгән - молочай Кесерткән - крапива Бәлсем - паслен Терпекәй үлән - мордовник Ҡуҙғалаҡ - щавель Ҡаҡы - свербига Алабута - лебеда Мосай (мысай) - щирица Оҫҡон - лук линейный Һарына - саранка бүтәгә - мятлик дегәнәк - синеголовник Ҡаразирә - дурман обыкновенный (беҙҙәтилебәрән тиҙәр) Ҡымыҙлыҡ - кислица ҡыҫыр сәскә - гравилат Нигеҙүт - гулявник Себен үләне - спаржа Селек - челига Тайтояҡ - копытень Талҡан емеше - толокнянка Тиле кишер - дымянка лекарственная Тумыртҡа мышары - синюха голубая Кәкүк емеше - первоцвет крупночашечный Ҡамғаҡ - перекати-поле . Абаға - папортник